Η εξάρτηση της Ευρώπης από κρίσιμες πρώτες ύλες, η οποία απορρέει κυρίως από την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, γίνεται κατανοητή καλύτερα ως πρόβλημα ασύμμετρης αλληλεξάρτησης και όχι ως ένα απλό εμπορικό έλλειμμα. Οι βασικές ευπάθειες εντοπίζονται σε συγκεκριμένα σημεία συμφόρησης κατά μήκος της αλυσίδας εφοδιασμού, όπως η επεξεργασία, ο διαχωρισμός και ο εξευγενισμός, τα ενδιάμεσα προϊόντα και, ευρύτερα, η χρηματοδότηση, η συνδεσιμότητα και οι κανονιστικές απαιτήσεις. Στο πλαίσιο της εντεινόμενης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης και της ανταγωνιστικής σχέσης μεταξύ ΕΕ και Κίνας, τα σημεία αυτά μπορούν να μετατραπούν σε μέσα άσκησης πίεσης, συχνά μέσω εμπορικών περιορισμών.
Η ζήτηση αυξάνεται για διαρθρωτικούς λόγους. Η ενεργειακή μετάβαση και η βιομηχανική πολιτική της Ευρώπης ενισχύουν τη ζήτηση για κρίσιμες πρώτες ύλες. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας υπογραμμίζει ότι η ζήτηση για ορυκτά που χρησιμοποιούνται σε τεχνολογίες καθαρής ενέργειας αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί έως το 2040. • Η επεξεργασία αποτελεί συχνά τον πιο αδύναμο κρίκο. Η αδυναμία της Ευρώπης εντοπίζεται όχι αποκλειστικά στο επίπεδο της εξόρυξης, αλλά συχνότερα στα στάδια της επεξεργασίας, του διαχωρισμού και εξευγενισμού και των ενδιάμεσων προϊόντων
Η υπεροχή της Κίνας απορρέει από το μέγεθος και τα εργαλεία πολιτικής που διαθέτει. Η θέση της είναι ιδιαίτερα ισχυρή σε αρκετά στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας, ιδίως αυτά της επεξεργασίας και της παραγωγής ενδιάμεσων προϊόντων. Παράλληλα, αξιοποιεί εργαλεία όπως οι έλεγχοι εξαγωγών για να επιβραδύνει ή να ανακατευθύνει τις σχετικές ροές.
Η ΕΕ έχει περάσει από τη διαμόρφωση πολιτικής στην εφαρμογή. Ο Κανονισμός για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες τέθηκε σε ισχύ στις 23 Μαΐου 2024 και η ΕΕ έχει ήδη αρχίσει να τον εφαρμόζει μέσω «Στρατηγικών Έργων», συμπεριλαμβανομένων 47 έργων εντός της Ένωσης και 13 σε τρίτες χώρες. Περαιτέρω πρωτοβουλίες αναπτύχθηκαν έως τα τέλη του 2025 στο πλαίσιο του RESourceEU.
Οι κανόνες μπορούν να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα, αλλά ο χρόνος είναι κρίσιμος. Σε σύγκριση με το ταχύτερο και πιο συντονισμένο κινεζικό μοντέλο, η Ευρώπη κινδυνεύει να μετατρέψει τη ρυθμιστική της αξιοπιστία σε μειονέκτημα.
Το Κείμενο Πολιτικής υπογράφει ο Παναγιώτης Μουμτσάκης, Υποψήφιος Διδάκτορας Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
Διαβάστε το εδώ (στα Αγγλικά)
Κατηγορίες:
Όλες οι δημοσιεύσειςΚείμενα Ενημέρωσης Ευρωπαϊκής Οικονομίας
Προηγούμενη Δημοσίευση
Αναλυτές
Panagiotis Moumtsakis